De Nederlandse Soevereine Datacenter Coöperatie (NSDC) heeft met veel interesse het coalitieakkoord van D66, CDA en de VVD gelezen. We zien daarin een aantal zeer positieve uitgangspunten.
In het coalitieakkoord staat dat de partijen expliciet kiezen voor het prioriteren van de digitale autonomie van Nederland: ”De overheid kiest voor een Europese digitale infrastructuur en wil strategische afhankelijkheden in cloud, data en cruciale systemen doelgericht afbouwen”.
Niet alleen wordt hier het belang van de digitale infrastructuur erkend, ook kiest men er expliciet voor om de afhankelijkheden van niet-Europese bedrijven af te bouwen. Het heeft lang geduurd voordat de politiek het belang van de digitale infrastructuur inzag. Het is goed dat dit nu gebeurt. In 2026 is die sterke infrastructuur het fundament waarop de hele samenleving gebouwd is.
Dat Nederland hierin autonomer wordt is niet alleen een groot economisch belang. In het tijdperk van president Trump is de afhankelijkheid van de VS ook een onaanvaardbaar geopolitiek risico geworden. De CLOUD Act en sectie 702 van FISA geven de Amerikaanse overheid vergaande bevoegdheden om gevoelige gegevens van Nederlandse entiteiten op te eisen. Dat is helaas geen theoretische mogelijkheid meer. We hebben recent meegemaakt hoe sancties op bijvoorbeeld rechters van het Internationaal Gerechtshof Amerikaanse providers zoals Microsoft, Google, maar ook Apple of VISA/Mastercard geen andere keuze laten dan de dienstverlening stopzetten aan personen of organisaties.
Het weghalen van gevoelige data en workloads uit een niet-Europese cloud, om ze te verplaatsen naar een datacenter dat eigendom is van bijvoorbeeld een groot Amerikaans bedrijf en daardoor nog steeds onder US wetgeving valt, lost uiteindelijk weinig op.
De NSDC pleit ervoor om zeer vertrouwelijke gegevens van bedrijven en overheden zo veel mogelijk soeverein op te slaan. Dat vraagt om een soevereine infrastructuur die in Nederland (of Europa) staat en waarvan het eigenaarschap in meerderheid ook Nederlands of Europees is. De Nederlandse overheid kan als zeer grote afnemer van ICT-producten en -diensten als geen ander een push geven aan de ontwikkeling van de Nederlandse en Europese industrie.
Met name de datacenter infrastructuur in Nederland wordt gedomineerd door de grote Amerikaanse aanbieders. De NSDC schat in dat 75% van de Nederlandse datacenter capaciteit eigendom is en wordt gebruikt door Amerikaanse aanbieders. Veelal niet specifiek voor Nederland maar voor data-opslag van gebruikers van over de hele wereld.
Dus als het coalitieakkoord pleit voor meer digitale autonomie dan moeten het Rijk, provincies en gemeenten aan de slag. Dan is er meer ruimte nodig voor soevereine datacenters. Deze datacenters hebben nu al problemen met het verkrijgen van vergunningen en stroom, en niet het kapitaal om mega-locaties in Amsterdam te kopen.
Daarom is onze oproep aan het nog te vormen kabinet:
- Herijk de Nederlandse Digitaliserings Strategie (NDS); kijk daarbij expliciet naar maatregelen én partners die nodig zijn voor een echt soevereine Rijkscloud en de migratie van overheidsdiensten naar Nederlandse en Europese soevereine oplossingen.
- Herzie de aanbestedingsregels waar nodig; Schep ruimte voor het rijk en gemeenten voor prioritaire vergunningen voor soevereine datacenters.
- Creeer ruimte; Heb structurele aandacht voor de noodzaak voor ruimte voor soevereine datacenters in stedelijk, regionaal, nationaal en Europees beleid.
- Herwaardeer het belang van lokale datacenters; lokale datacenters hebben een enorm maatschappelijke en economische. Ze zijn cruciaal voor de soevereiniteit van data uit maatschappelijke domeinen als zorg, onderwijs en veiligheid en versterken het (regionale) economische verdienvermogen van de toekomst.