Meer datacenters is niet hetzelfde als meer onafhankelijkheid.
6 november 2026
De Nederlandse Soevereine Datacenter Coöperatie (NSDC) heeft haar reactie op de Europese Cloud and AI Development Act (CADA) ingediend. Het idee van de wet is goed: Europa moet minder afhankelijk worden van buitenlandse techbedrijven. Maar dat lukt alleen als de wet kiest voor Europese eigenaren. Nu dreigt het tegenovergestelde te gebeuren.
Wat wil de Europese Commissie met de CADA bereiken
Met de CADA wil de Europese Commissie de datacentercapaciteit in de EU flink vergroten: de komende jaren zelfs verdrievoudigen. De wet moet zorgen voor een eigen Europees cloud- en AI-ecosysteem, met genoeg rekenkracht voor bedrijven, overheden en onderzoek. Ook wil de Commissie de investeringen versnellen met versnellingszones en strategische projecten. Een ambitieuze opgave , juist daarom is het belangrijk hoe die extra capaciteit eruit komt te zien.
Wat dreigt er te gebeuren
Over de CADA wordt inmiddels een stevige lobby gevoerd. Uit de ingezonden reacties ontstaat een helder beeld. Partijen met banden met Amerikaanse hyperscalers sturen vooral reacties op de consultatie in met voorstellen die de CADA willen afzwakken. Ze praten liever over technische regels dan over de vraag wie er echt eigenaar is. Ze willen de scope van de wet klein houden en liever alles aan de markt overlaten. En ze waarschuwen voor hoge kosten om mensen bang te maken. Kortom: wie baat heeft bij de huidige situatie, wil die graag zo houden. De situatie in Nederland laat zien wat daarvan het effect kan zijn. Van alle datacentercapaciteit in Nederland is maar een klein deel in Europese handen: zo'n 300 tot 400 van de ruim 1.600 megawatt. De rest draait voor het buitenland. Nóg meer bijbouwen zonder voorwaarden betekent dus: meer van hetzelfde.
Europese partijen en maatschappelijke organisaties vragen vooral om meer duidelijkheid, over bestemming van schaarse ruimte, expliciete keuzes voor echte soevereiniteit en transparantie in feiten en cijfers. Want de CADA is pas echt een succes als de nieuwe capaciteit ook echt Europees is. Dit vraagt om een CADA met juist strengere eisen. Aan eigenaarschap, helderheid over welke data in soevereine datacenters- en clouds dient te draaien, hoe schaarse middelen als grond, stroom en water met prioriteit kunnen worden toegekend en hoe overheden soevereiniteit kunnen stimuleren.
De NSDC vraagt in haar inbreng de CADA ondermeer aan te scherpen op de volgende punten:
- Leg vast wat een Europees datacenter is. Dat zijn datacenters onder Europese zeggenschap, zonder beslissende invloed van buiten de EU.
- Reserveer plek op het elektriciteitsnet. Voor Europese, voor iedereen toegankelijke datacenters. Anders gaat de nieuwe ruimte toch weer naar hyperscalers.
- Stel een duidelijk doel. In 2030 is de helft van alle nieuwe datacentercapaciteit in Europese handen.
- Verbied lock-in. Klanten moeten makkelijk en tegen eerlijke kosten kunnen overstappen naar een andere aanbieder.
- Laat de overheid Europees inkopen. Overheden in lidstaten dienen actief kiezen voor soevereine oplossingen om zo de groei van soevereine partijen te stimuleren.
Want een CADA werkt alleen als Europa kiest voor datacenters in Europese handen, anders versterkt de wet juist onze afhankelijkheid.