De regering wil stevig stappen zetten naar meer soevereiniteit. Dat is een goede zaak. Alleen ontbreekt in de recente brieven van de regering nog een cruciaal onderdeel. Een soevereine cloud is pas echt soeverein als er ook een soevereine datacenters zijn.
Die zijn op dit moment schaars. Circa 80% van de huidige datacenters en datacentercapaciteit is niet van niet-Europese bedrijven of wordt gebruikt door niet-Europese bedrijven. Door deze enorme niet-Europese vraag ontstaat grote schaarste en kunnen kleinere, Nederlandse en Europese datacenters nauwelijks nog groeien. En dat huidige Nederlandse en Europese datacenters die er zijn zitten veelal aan hun maximale capaciteit.
Om de komende jaren verstandig beleid te kunnen voeren is het daarom cruciaal om inzicht te hebben in de vraag van overheden en ZBO’s naar soevereine datacentercapaciteit. Dat inzicht ontbreekt nu volledig.
Daarom hebben we bijgevoegde brief met daarin enkele suggesties voor vragen opgesteld.
Amsterdam
14 september 2026
per e-mail aangeboden.
Geachte leden van de vaste commissie voor Digitale Zaken,
In aanloop naar het schriftelijk overleg over Cloudbeleid van 22 september aanstaande, vraag ik uw aandacht voor een essentiële randvoorwaarde voor een daadwerkelijk soevereine cloud; de beschikbaarheid van voldoende soevereine datacenter capaciteit.
In de geagendeerde brieven van de regering is een terechte ambitie te lezen.
De regering wil vaart maken met een Rijkscloud in eigen beheer én stelt duidelijke eisen aan de opslag van de verschillende typen data en gegevens waardoor de vraag naar een soeverein cloud aanbod sterk zal stijgen.
Maar, een cloud is uiteindelijk ook fysieke infrastructuur. Wanneer de onderliggende servers draaien in een datacenter dat niet aantoonbaar onder Nederlandse of Europese zeggenschap valt, is soevereiniteit een illusie. Een soevereine rijkscloud moet kunnen landen in een aantoonbaar soeverein datacenter binnen de jurisdictie van Nederland of Europa.
Zonder een helder beeld van wat de feitelijke vraag naar soevereine clouddiensten is, ontbreekt inzicht in deze cruciale randvoorwaarde. En dat is problematisch.
We hebben daarom de volgende vragen voor het kabinet:
● Heeft het kabinet een beeld van de datacentercapaciteit die nu wordt gebruikt door Rijksoverheid en uitvoeringsorganisaties in de categorieën zoals die worden genoemd in het Herziene Rijkscloudbeleid 2026. Denk bijvoorbeeld aan data voor kritieke entiteiten, e-mail en documentenbeheer.
● Is er een overzicht waar deze data nu staat? En als een deel van deze data dat nu in datacenters staat die een onder andere jurisdictie dan de Nederlandse of een van de EU of EER -lidstaten vallen, hoe groot is dit deel?●
● Worden er plannen gemaakt voor een migratie naar datacenters die wel onder NL of EU jurisdictie vallen?
● Kan er een inschatting gemaakt worden van de totale capaciteitsvraag van dataopslag vandaag de dag en over bijvoorbeeld 10 jaar?
● Welke risico’s ziet het kabinet wanneer de groei van de vraag naar soevereine cloud- en datacentercapaciteit sneller verloopt dan er aan capaciteit beschikbaar is in Nederland en Europa?
● Welke maatregelen neemt het kabinet om te waarborgen dat er in de toekomst voldoende soevereine datacentercapaciteit beschikbaar is?
● Is het Kabinet bereid om hier met de Nederlandse en Europese datacenter bedrijven een plan voor te ontwikkelen?
Het is onze zorg dat er op dit moment onvoldoende soevereine datacenter capaciteit in Nederland is. En dat er door het ontbreken van voorkeursbeleid voor soevereine datacenters ook in de toekomst te weinig ruimte zal zijn. Immers, bijna alle vergunningen gaan naar niet-Europese partijen of capaciteit in co-locaties wordt gehuurd door niet-Europese bedrijven. De datacenter strategie die eind dit jaar verschijnt zal hier sturing aan kunnen geven. Daarvoor is het cruciaal een goed beeld te hebben van de daadwerkelijke vraag naar datacenters.
Uiteraard zijn we bereid bovenstaande punten van nadere toelichting te voorzien!
Met vriendelijke groet,
NSDC
Rene Corbijn
Directeur NSDC