Er is niet één datacenter. Het is een complex ecosysteem, en datacenters spelen verschillende rollen in de samenleving.
Wie de discussie rondom datacenters in de media volgt krijgt het gevoel dat er één enkel datacenter bestaat: een Big Box vol met servers van Big Tech, die voornamelijk een beetje griezelige AI systemen laten draaien waar het gros van de bevolking alleen maar slechter van wordt, terwijl een clubje miljardairs er nog rijker van gaat worden.
De werkelijkheid is gelukkig genuanceerder.
Er zijn meerdere type datacenters, die verschillende doelen dienen. En er zijn belangrijke en relevante verschillen tussen die verschillende datacenters.
Wat ze gemeen hebben: het zijn goed beveiligde, gesloten gebouwen waarin krachtige servers 24 uur per dag ongestoord moeten kunnen draaien om online diensten te ondersteunen. Dit betekent dat een datacenter niet alleen stroom maar ook noodstroom moet hebben, dat er koeling aanwezig is die de grote hoeveelheid hitte die de servers produceren efficiënt kan afvoeren, dat er brand-detectie en blus mogelijkheden in het gebouw zijn, en strikte beveiliging zowel op de fysieke als op de IT laag.
Dan de verschillen.
In house datacenter
Het eerste type datacenter dat wij onderscheiden is het in-house, of enterprise datacenter. Dit is het datacenter van uw bank, waar alle gegevens van klanten opgeslagen staan en alle transacties verwerkt worden. Het datacenter van het ziekenhuis waar patiëntgegevens staan en alle informatie die nodig is om zorg te verlenen. Maar ook de datacenters van de overheid, van universiteiten, van nutsbedrijven.
Dit is een datacenter dat eigendom is van de organisatie die het gebruikt, en die organisatie is de enige gebruiker. Dat heeft voor- en nadelen. Een voordeel is bijvoorbeeld dat het makkelijker is een hoog niveau van veiligheid te hebben, omdat alleen eigen personeel naar binnen kan komen. Een typisch nadeel is dat het vrij duur is om een uitgebreide redundante stroom en koelinginstallatie te hebben (alles moet dubbel) voor maar een enkele gebruiker.
Colocatie
Een tweede type staat bekend als colocatie. Het multi-tenant datacenter. Dit is een commercieel bedrijf dat een gebouw neerzet met daarin redundante stroom en koeling, een hoogwaardig netwerk, brand-detectie en blussystemen, en sterke security. klanten huren hier ruimte om hun eigen IT apparatuur in kasten (racks) te zetten. De klant betaalt per maand voor de ruimte die zij gebruiken en voor de stroom en de verbindingen die zij nodig hebben. Wat dit voor klanten aantrekkelijk maakt is dat de hoge kosten van de redundante stroom en koeling, en het onderhoud daarvan, gedeeld worden over alle gebruikers van het datacenter.
Klanten huren een enkel rack, of meerdere, of zelf hele verdiepingen in het colocatie datacenter. Klanten kunnen bedrijven of overheden zijn, of cloud providers die de hardware voor de online diensten die zij leveren niet in eigen datacenter hebben.
Hyperscale
Het derde type is datacenter van grote cloud providers zoals Microsoft, AWS of Google. Het Hyperscale datacenter. Dit zijn vaak hele grote sites, zoals in Nederland de locatie van Google op de Eemshaven in Groningen of die van Microsoft ten noorden van Amsterdam, waar de serverruimtes over tienduizenden vierkante meters verdeeld zijn. Hoewel dit single tenant datacenters zijn (alleen het eigen personeel heeft toegang tot de ruimtes), maken miljoenen klanten gebruik van de diensten, zoals Microsoft 365 of Facebook, die er draaien.
Door de omvang van de datacenters zijn dit grootgebruikers van stroom en koeling water. Maar de IT in de racks is (nog wel) grotendeels traditionele apparatuur: servers, storage (data opslag) en switching apparatuur.
AI Datacenter
Dit is anders bij AI datacenters. Kunstmatige intelligentie vraagt om een ander type apparatuur, dat met veel krachtigere processoren werkt (GPU’s ipv CPU’s). AI datacenters werken met een veel hogere densiteit van computing. Individuele racks gebruiken 4 tot wel 10 keer meer stroom dan wat tot nu gebruikelijk was. En wekken dus ook veel meer warmte op. Dit betekent dat de aanpak van koeling die datacenters vanaf het begin gebruiken, door koude lucht door de apparatuur te blazen, niet meer voldoende koeling capaciteit biedt voor dit type servers. De koeling wordt gedaan met water, of niet geleidende minerale olie. De setup van AI, het hoge stroomgebruik en de aangepaste koeling maken het lastig om in een traditioneel datacenter grootschalig kunstmatige intelligentie systemen te opereren. Daarom wordt er wereldwijd miljarden geïnvesteerd in nieuwe, aangepaste datacenters. Ook in Nederland zijn er nu plannen om speciale AI datacenters te gaan bouwen.
Edge
Het laatste type datacenter is het edge datacenter. Edge of the network, dus heel dicht bij de eindgebruiker. Dit zijn kleinere sites die verspreid door het land staan om lokaal toegang tot systemen en data te bieden met lage latency (dus een korte responstijd). Dit wordt veel gebruikt in telefonie, maar ook om lokale diensten te bieden, of voor data die mensen dan met een korte verbinding kunnen bereiken (het is efficiënter als mensen een populaire serie lokaal kunnen streamen dan om miljoenen mensen met een hyperscale datacenter duizenden kilometer verderop te laten verbinden bijvoorbeeld).
In het bepalen van een vestigingsbeleid en het beoordelen van vergunningsaanvragen is het belangrijk om dit onderscheid goed mee te nemen en aandacht te hebben voor het belang en het nut van het voorgestelde project voor de lokale economie en de burgers van een regio.
Een datacenter waarin de universiteit en de zorginstellingen diensten kunnen plaatsen heeft een andere rol voor de community dan een hyperscale datacenter. Bij de beoordeling van een multi-tenant datacenter is het extra relevant om een idee te hebben van wie de gebruikers zullen zijn van de ruimtes.
Zo blijkt vandaag de dag dat in Nederland bijna 80% van de beschikbare ruimte verhuurd is aan grote Amerikaanse partijen die deze infrastructuur weer gebruiken voor hun wereldwijde dienstverlening, en dus niet zoals vaak wordt gedacht voor alleen de Nederlandse klanten.it gaat ten koste van de absoluut noodzakelijke infrastructuur van Nederlandse instellingen en bedrijven.
NSDC maakt zich daarom sterk voor een vergunningsbeleid dat rekening houdt met deze factoren en nadrukkelijk kijkt naar de toegevoegde waarde van het datacenter voor Nederland. Het moet mogelijk zijn om de schaarse ruimte die er nog beschikbaar is met voorrang ter beschikking te stellen aan Nederlandse en Europese datacenters.