Amsterdam
31 maart 2026
per e-mail verzonden
Geachte Staatssecretaris en leden van de Kamercommissie Digitale Zaken,
Op 8 april aanstaande spreekt u met de Staatssecretaris voor Digitale Zaken en Soevereiniteit over het onderwerp digitale infrastructuur. Een onderwerp dat ons nauw aan het hart gaat.
Wij zijn NSDC, de onlangs opgerichte Nederlandse Soevereine Datacenter Coöperatie. Een groeiende club van datacenters in Nederlandse of Europees eigendom, Nederlandse infrastructuur leveranciers aan datacenters en in Nederland gevestigde organisaties met soevereine datacenters in eigen beheer. We hebben gezamenlijk nadrukkelijk de ambitie om te bouwen aan een soevereine digitale infrastructuur voor Nederland.
Die ambitie is noodzakelijk in een context waarin digitale afhankelijkheden steeds vaker geopolitiek worden ingezet en meer dan 70% van de Europese cloudmarkt is in handen van niet-Europese partijen (bron. Europese Commissie). Ook in Nederland is dit het geval, volgens recente schattingen uit de sector is op dit moment 75% van de beschikbare datacenter capaciteit in handen van Amerikaanse partijen of wordt gehuurd in co-locaties door niet-Europese partijen.
Zonder soevereine datacentercapaciteit geen digitale soevereiniteit.
Uit de voor dit debat geagendeerde brieven is zichtbaar dat het huidige Kabinet de ambitie heeft om op het gebied van soevereiniteit concrete stappen te zetten. Dat is ook noodzakelijk. Tegelijkertijd constateren wij dat er nog veel uit te werken is, en onduidelijkheid bestaat over plannen en budgettering. Voor de nieuwe Staatssecretaris van Digitale Economie én Soevereiniteit volop kansen dus.
En dit alles gaat niet van vandaag op morgen, dit gaat jaren duren, met initieel wellicht meer kosten. Daarom is het cruciaal dat het nieuwe Kabinet, en uw Kamer koers houden, vasthouden aan de huidige ambities en met elkaar komen tot een realistische en planmatige aanpak.
De realiteit
Daar waar het voor Nederlandse datacenters nagenoeg onmogelijk is geworden om nog vergunningen te krijgen, berichtte de NOS dit weekend dat er maar liefst zeven vergunningen voor grootschalige nieuwe sites van Amerikaanse hyperscalers zijn afgegeven.
Waar Nederlandse datacenters tegen tal van grenzen aanlopen op het gebied van net congestie, vergunningen en stikstof, ondervinden grote niet-Europese partijen geen probleem om nog steeds grootschalige datacenters te bouwen.
Dit zijn geen datacenters die bijdragen aan de Nederlandse economie en welvaart. Ze herbergen data voor klanten van over de hele wereld en zorgen zo voor meer schaarste voor kleinschalige, lokaal georiënteerde datacenters. De datacenters die echt werken voor lokale ziekenhuizen, de overheid en andere vitale sectoren. Terwijl ons land die eigen capaciteit dringend nodig heeft, om verder te digitaliseren maar ook om onze ambitie van zeggenschap en soevereiniteit te realiseren.
Het is tijd om hier iets aan te doen. Want, willen we als Nederland minder afhankelijk worden en echte controle hebben over onze data en vitale processen, dan hebben we daar ook soevereine datacentra voor nodig. Dat betekent dus dat we geen slot op Nederland moeten zetten als het gaat om datacenters, maar moeten durven kiezen welke datacenters we wel, en welke we niet willen hebben.
Het handelingsperspectief
Digitale soevereiniteit betekent in de kern: controle over waar de data opgeslagen, verwerkt en toegankelijk is, en alleen onder eigen jurisdictie.
Wij kunnen er vanuit gaan dat steeds meer vitale data en vitale processen komende jaren weer terug gaan komen uit de publieke cloud van niet-Europese partijen naar onze eigen infrastructuur. Bovendien weten wij dat onder meer AI en andere data-intensieve diensten de vraag naar datacentercapaciteit zal aanjagen. Daarom moeten wij, overheid en sector samen, aan de slag. Want het kan wel, op basis van een goede strategie, en in harmonieuze afstemming.
De NSDC pleit daarom voor herziening van onze huidige visie op de Nederlandse digitale infrastructuur. Waarbij het uitgangspunt moet zijn om, ten minste voor de publieke sector, te werken aan het structureel versterken van de soevereiniteit op de verschillende lagen van de stack.
Concreet betekent dit;
- Maak werk van de uitvoering van de motie Grinwis over hyperscalers. En kijk daarbij niet alleen naar aanscherping voor de criteria voor hyperscalers, maar denk vooral na over welke type datacenters we nodig hebben en hoe we die zo goed mogelijk kunnen inpassen. Denk dan aan datacenters van overheden zelf, soevereine co-locatie datacenters en kleinschalige regionale datacenters.
- Herzie de datacenterstrategie uit 2022. Kijk daarbij ook naar de verwachte meerjarige vraag naar soevereine datacentercapaciteit. Ter illustratie, de ambitie van een soevereine Rijkscloud in 2030 betekent ook dat er capaciteit moet zijn om die Rijkscloud te herbergen. De op 30 maart ingediende motie (nr. 29435-288) van kamerlid Grinwis vraagt ook om een nationale aanpak datacenters en datakabels op te stellen en koppelt deze aan de Nota Ruimte. Over deze motie moet nog worden gestemd. NSDC is van mening dat het goed is om hier integraal naar te kijken maar het is cruciaal dat de Staatssecretaris van Digitale Economie en Soevereiniteit hierbij wordt betrokken. Datacenters zijn een cruciaal onderdeel van onze huidige en toekomstige welvaart, juist door scherper te selecteren op omvang, eigendom, duurzaamheid en lokale inpassing kan de maatschappelijke onrust sterk gereduceerd worden.
- Werk aan een integrale visie voor het versterken van soevereiniteit in de verschillende lagen van de digitale stack. Denk aan zeekabels, datacenters, Cloud, AI faciliteiten en Europese software. Dit kan gecombineerd worden met de uitwerking van de aanbevelingen uit het Rapport Wellink.
- Versterking van de internationale samenwerking. De aanstaande Cloud en AI Development Act schetst de urgentie en heldere ambities voor het bouwen van meer datacenter infrastructuur. Wat we moeten voorkomen is dat deze infrastructuur weer gebouwd en beheerd wordt door niet-Europese partijen. Dit vraagt om heldere plannen en criteria om prioriteit te geven aan Europese partijen.
- Versterk het inkoopbeleid. Het is goed dat de Europese Commissie werkt aan een herziening van de Europese aanbestedingsrichtlijnen om onder meer soevereiniteit te bevorderen. Maar veel kan nu al wel. Trek lessen uit wat andere landen en gemeenten nu al doen. Door gericht aan te besteden kan verdere afhankelijkheid worden voorkomen. Een verdere aanscherping van het Rijksbrede Cloudbeleid werkt hier ook bij.
Uiteraard draagt NSDC, samen met haar leden, graag bij aan de verdere uitwerking van bovengenoemde punten. Bijvoorbeeld in de vorm van een rondetafel over de nieuw op te stellen Nationale Datacenter Visie.
Met vriendelijke groet,
René Corbijn
directeur NSDC.